Ijâttes ijjâ
Ijâttes ijjâ (orjâlâškielân Ijahis Idja já nuorttâlâškielân Iinnteʹmes inn) lii algâaalmugij muusikfestivaal já Suomâ sämikuávlu áinoo sämimuusikfestivaal. Ive 2004 vuáđudum festivaal uárnejuvvoo tääl Aanaar markkânist jyehi ive porgemáánu pelimuddoost. Koronaviruspandemia tiet Ijâttes ijjâ ij uárnejum ive 2020 pääihi alne, pic tot lâi máhđulâš čuávvuđ om. pääihist neetist njuolgâvuolgâttâssân.[1] Festivaal uárnejeh Ijâttes ijjâ -festivaal, Suomâ Sämitige Säämi muusikkuávdáš, Säämi máttááttâskuávdáš já Aanaar Sämiservi.[1]
Festivaal historjá
[mute | mute käldee]Iivij 2004–2006
[mute | mute käldee]Algâiivij tábáhtus uárnejui vyesimáánust, ige porgemáánust. Vuossâmuš Ijâttes ijjâ uárnejui Aanaar markkân kuávdáást, puáris kirjerááju šiljoost. Tábáhtusâst lijjii muáddi láávu já smavvâ lävdi. Sämiartistin lijjii Satu Aikio, Ulla Pirttijärvi, Amoc, Ante Mikkal Gaup já Aanaar škoovlâ uáppeeh. Uáiviartist lâi Wimme, kote juoigâi kirjerááju káátu alne.
Sämiartistij lasseen festivaalân puávdejuvvojii jyehi ive meid eres algâaalmugij artisteh. Ive 2004 algâaalmugkyesih pottii Ruošâ Jakutiast. Taan vuossâmuu ive pottii suulân čyeti festivaalkyessid.
Čuávuváá ive festivaal uárnejui Aanaar kuálástemhamânist. Talle artistin lijjii eereeb iärásij Niko Valkeapää já Vilddas. Kuálástemhaammân kuittâg hilgui ive 2006 festivaal maŋa. Tábáhtus meid sirdui vyesimáánust porgemáánu pelimuudon, tastko vyesimáánust Anarist lii vala meendu koolmâs já arvaa.
Vâik festivaal lâi aalgâst uáli ucce, jo ive 2005 uáivikonsert lasseen lijjii meid nuorâikonsert já muusikseminaar. Nuorâikonsert tiet päärnih já nuorah pessii uásálistiđ tábáhtusân já nuorâi muusikjuávhuh finnejii máhđulâšvuođâ čuojâttiđ jieijâs muusik jyehiahasáid ulmuid.
Iivij 2007–2011
[mute | mute käldee]Iivij 2007–2011 Ijâttes ijjâ uárnejui Säämi máttááttâskuávdáá šiljoost, já taat saje onnui tassaažân ko Sajos poođij. Eidusâš konserteh tuállojii máttááttâskuávdáást, mut eres festivaalpalvâlusah tegu Ijâttes iijâ markkâneh lijjii olgon láávuin já telttain. Ijâttes iijâ markkânijn lijjii vyebdimnáál ärbivuáváliih sämityejeh.
Iivij 2007–2011 festivaal meid stuárui maaŋgânáál. Tast šoodâi ubâ sämikuávlu festivaal, ko artisteh puávdejuvvojii jyehi ive meid ránnjáriijkâin. Ovdâmerkkân ive 2009 uáivikonsertist soittii rock-juávkku Mollet Ruotâ peln já ive 2010 uáivikonsertist muusikjuávkku Adjágas Taažâ peln.[2]
Ive 2011 uáiviartisteh lijjii SlinCraze, SomBy, Wimme já Niillas Holmberg & Roope Mäenpää, kiäh almostitijn jieijâs vuossâmuu cd-skiäru lávurdâheehid uáivikonsertist.
Iivij 2012–2013
[mute | mute käldee]Ive 2012 Ijâttes ijjâ -festivaal sirdâšui siämmáá ive valmâštum Säämi kulttuurkuávdáš Saijoos šiiljon. Uáiviartistin talle lijjii Sofia Jannok Ruotâ peln, Nanook-juávkku Ruánááenâmist já ráppájeijee Ailu Valle.[3] Algâaalmugkyesih pottii Komi täsivääldist.[3] Uđđâ äšši ton ive festivaalist lâi Ijâttes ijjâ -teemaklubi, mii uárnejui Hooteel Kollehovist.[3][4] Ton ive teeman lâi Säämi goes Retro, mii oinui mááccuhstiijlâin. Tot lâi meid vuossâmuš ihe, ko festivaal puovtij čuávvuđ neetist.[4] Vuolgâttâs uárnejii Säämi máttááttâskuávdáá mediauáppeeh já Yle Säämi toimâttâs. Ive 2012 festivaal cuovkkij oppeet kyessiulâttâs, ko paijeel 2 000 olmožid kuállejii pääihi alne festivaalist oholoopâ ääigi.[4]
Ive 2025
[mute | mute käldee]Ive 2025 festivaal aalgij tuorâstâheehid Ellinor konsertáin Wilderness Hotel Juutuast. Jieš festivaalpeeivih lijjii vástuppeivi já lávvárdâh adai porgemáánu 15.–16. peeivi.[5]
Vástuppeeivi ohjelmist lijjii Kaʹrjjlest saaʹmi jânnmid ‑konsert (anarâškielân Kärjilist nuorttâlij enâmáid). Taat haahâ lâi Anna Lumikivi, Erkki Lumisalmi, Amanda Kauranne já Emmi Kuittisii mätki kulttuuráárbán já jieijâs madduid. Ive 2020 álgám haahâ tuuđhâi nuorttâlij já kärjillij ohtsii äärbi já sierânâsjiešvuovijd. Haavâ puáđusin almostui ive 2024 skammâmáánust skiärru, mii ovtâstit uđđâ já ärbivuáválii, nuorttâlii já kärjillii aalmugmuusik. Karjalasta kolttien maille ‑skiärru lâi meid Emma Gaalast Vuoden etno 2024 ‑iävtukkâssân. Juávhu ohjelmân kullii vuáttumlavluuh, leuʹdd, tánssámlavluuh, čiärrumlavluuh sehe puáris oskomušah muusik häämist nuorttâlâškielân, kärjilkielân já suomâkielân. Vookaalärbivyevih lijjii kuávdáást, mutâ ohjelmân kullii meid maaŋgâmuđusiih akustliih čuojânâsah.[5]
Vástuppeeivi ohjelmist lijjii meiddei Áššu-trio, Yungmiqu ađai Mihkku Laiti já Ella Marie, kote vuoitij Taažâ Stjernekamp-ohjelm ive 2018.[5]
Lávvárduv ohjelmist kuávdáš äššin lâi ärbivuáválâš sämimuusik. Tom oovdânpuovttijn vistig jyeigeeh Anna Näkkäläjärvi-Länsman já Petra-Biret Magga-Vars. Sunnuu maŋa vuárust lâi nuuvt kočodum Talent Stage uđđâ sämiartistáid. Ärbivuáválii sämimuusik ovdâsteijeeh lijjii Anna Morottaja, Beaska Niillas já Sárá Nilut. Lávvárduv ohjelmist lijjii meiddei Ante Aikio, Kajsa Balto sehe duo Hildá Länsman já Tuomas Norvio. Eehid majemuš artist lâi SlinCraze. Suu skipárin läävdi oolâ pajanáin Ailu Valle já anarâš Amoc.[5]
Käldeeh
[mute | mute käldee]
- ↑ a â b Ijâttes ijjâ -konsert njuolgâ vuolgâttâssân porgemáánust. Sämitigge. 25.6.2020. Čujottum 13.1.2021
- ↑ a â Adjágas dán jagáš Ijahis Ija stuorámus násti. Yle Säämi. 17.6.2010. Čujottum 15.1.2021 (orjâlâškielân)
- ↑ a â b c Sofia Jannok ja Nanook Ijahis idjii Anárii. Yle Säämi. 15.6.2012. Čujottum 14.1.2021 (orjâlâškielân)
- ↑ a â b c Ijahis idja geasuhii 2 200 olbmo. Yle Säämi. 20.8.2012. Čujottum 14.1.2021 (orjâlâškielân)
- ↑ a â b c Olthuis, Marja-Liisa: 21. Ijâttes ijjâ ‑festivaal uárnejui Anarist porgemáánu 15.–16. peeivi anarasaavis.fi. 18.8.2025. Čujottum 18.8.2025.