Njuškii siskáldâsân

Saudi-Arabia

Wikipedia:st
Saudi-Arabia kunâgâskodde
المملكة العربية السعودية (arabiakielân)
al-mamlaka l-ʿarabiyya s-saʿūdiyya
lippu
lippu
vaakun
vaakun
Staatâhäämi absoluutlâš islamlâš monarkia
Kunâgâs Salman bin Abdulaziz Al Saud
Uáivikaavpug Riad
Eres kaavpugeh Jedda, Mekka
Vijđodâh 2 149 690 km²
Ässeeloho (2022) 32 175 224
– ässeesaahâdvuotâ 15 ässed/km²
Virgáliih kielah arabiakielâ
Vaaluut Saudi-Arabia rial (SAR)
Äigi UTC+3
Uánádâs SA
– fiävruin SA
– kirdemmašinijn HZ
Jotolâh uálgispiälásâš
Sundenummeer +966
Internet TLD .sa
السعودية.
Motto لَا إِلٰهَ إِلَّا ٱلله، مُحَمَّدٌ رَسُوْلُ ٱلله
'Lā ʾilāha ʾillā Llāh, Muḥammadur rasūlu Llāh'
Aalmuglâšlaavlâ Aš al-Malik

Saudi-Arabia lii staatâ Aasiast. Ton uáivikaavpug lii Riad. Valjaas oljoriggoduvah láá toohâm Saudi-Arabiast riges riijkâ.

Eennâmtiätu[mute | mute käldee]

Sajadâh já rääjih[mute | mute käldee]

Saudi-Arabia lii Arabia njargâenâmist, mii lii maailm stuárráámus njargâeennâm.[1] Ton viestârbeln lii Ruopsismeerâ já nuorttiibeln Persialuohtâ. Saudi-Arabia ránnjástaatah láá Jordania, IrakKuwait tavveen, JemenOman mäddin sehe QatarOvtâstum arabiemiirikodeh nuorttân. Kuhemus rääji lii rääji Jemenáin, mii lii 1 307 km.[2] Uánihumos rääji vist lii 87 km rääji Qataráin.[2] Merâriddo lii ohtsis 2 640 km.[2]

Ránnjástaatâ Rääji kukkodâh Kárttá
Irak 811 km
Jemen 1 307 km
Jordania 731 km
Kuwait 221 km
OAE 457 km
Oman 658 km
Qatar 87 km

Ekonomia[mute | mute käldee]

Saudi-Arabiast láá ennuv eres kuávluin puáttám siirdâpargeeh, ko eennâm jieijâs ässeeh iä haalijd tâi iä maati porgâđ maaŋgâid tááláá ääigi ohtsâškoodán kullee pargoid.[3] Siirdâpargeeh láá lusis ruumâšlijn pargoin, mut sij pargeh meiddei tuáhtárin, pyecceetipšon já máttáátteijen sehe oljopyevtittâsâst huolâtteijee insneerin.[3]

Iäláttâsah[mute | mute käldee]

Táválumoseh viljâlemšadoh valješlaajâi lasseen láá taateleh já sitrusheđâlmeh. Saavzah, kaaicahkameleh láá tehálumoseh päikkielleeh.[3] Čuođij tuháttij pasottemvajâldeijei fievridem, ijjâsaje adelem já piemmâm pyehtih ruuđâ irâttâssáid.[3]

Energia[mute | mute käldee]

Saudi-Arabia lii maailm stuárráámus oljotuálvoo (ive 2022: 224,8 miljard dollarid teikâ 16,7 % puoh tolvum oljoost).[4] Suulân 17 % eennâmpáálu tubdum oljoriggoduvâin láá Saudi-Arabiast.[5] Oljo pyevtittâskuávluh láá njargâeennâm Persialuovtâpiäláá riddoost.[3] Oljopuáđuh láá kevttum maađijij, kirdemkiedij já hamânij huksiimân sehe eennâmtuálu oovdedmân, eromâšávt njuoskâdemviljâlmáid.[3]

Viehâdâh[mute | mute käldee]

Arabia njargâeennâm lii iänááš uásild čunoiääpi. Aassâm lii tuše merâriddoin já motomijn stuorrâ kuovđâin.[3]

Kaavpugeh[mute | mute käldee]

Saudi-Arabiast láá islam pase kaavpugeh MekkaMedina. Islam vuáđudeijee proofeet Muhammed šoodâi Mekkaast já jaamij Medinast. Toh láá kuohtuuh stuorrâ kaavpugeh. Ive 2022 aalmugrekinistem mield Mekkaast ääsih 2 385 509[6] olmožid já Medinast 1 411 599[7] olmožid.

Fáádást eres soojijn[mute | mute käldee]

Käldeeh[mute | mute käldee]

  1. 15 Largest Peninsulas In The World WorldAtlas. 10.7.2018. Čujottum 26.5.2024. (eŋgâlâskielân)
  2. 2,0 2,1 2,2 Saudi Arabia web.archive.org. 5.5.2024. The World Factbook. Čujottum 26.5.2024. (eŋgâlâskielân)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Arjanne, Satu et al.: Škoovlâ biologia já eennâmtiätu 6, s. 104. Jurgâlâm Mattus, Ilmari. Sämitigge, 2010.
  4. Crude Oil Exports by Country 2022 www.worldstopexports.com. Čujottum 26.5.2024. (eŋgâlâskielân)
  5. Saudi Arabia facts and figures opec.org. Čujottum 26.5.2024. (eŋgâlâskielân)
  6. Makkah al-Mukarramah www.citypopulation.de. Čujottum 23.5.2024. (eŋgâlâskielân)
  7. Al-Madīnah al-Munuwarah www.citypopulation.de. Čujottum 23.5.2024. (eŋgâlâskielân)