Nobel-fyysiikpalhâšume: Iäruttâs siijđo versioi kooskâst

Njuškii navigistmân Njuškii ucâmân
4 008 merkkiä lisätty ,  7. syeinimáánu 2021 tme 12:58
+miitaal+diploom+ruttâpalhâšume+käldeeh
Ei muokkausyhteenvetoa
(+miitaal+diploom+ruttâpalhâšume+käldeeh)
 
Nuorâmus palhâšume vuáittám olmooš lâi 25-ihásâš [[Lawrence Bragg]], kii vuoitij Nobel ive 1915 oovtâst ejijnis [[William Henry Bragg]]in.<ref name="facts-physics"/> Puárásumos lii 96-ihásâš [[Arthur Ashkin]], kii vuoitij palhâšume ive 2018.<ref name="facts-physics"/> [[John Bardeen]] lii áinoo olmooš, kii lii vuáittám Nobel-fyysiikpalhâšume kuohtii.<ref name="facts-physics"/> [[Marie Curie]] lii áinoo, kii lii vuáittám sehe Nobel-fyysiikpalhâšume já [[Nobel-kemiapalhâšume]].<ref name="facts-physics"/>
 
==Palhâšume uásih==
[[Tiätuvuárkká:Nobel Pierre et Marie Curie 1.jpg|thumb|right|300px|Ive [[1903]] Nobel-fyysiikpalhâšume vyeittim näimipaarâ [[Pierre Curie|Pierre]] já [[Marie Curie]] diploom]]
Palhâšumán kuleh kollemiitaal, diploom já stuorrâ ruttâpalhâšume.
 
===Miitaal===
Miitaal lii vuávám [[Erik Lindberg]]. Nubepeln láá [[Alfred Nobel]] proofiilkove, suu nommâ já suu šoddâm- já jäämmimiveh. Nubepeln lává kyehti nissoon: luándu immeel já tiettuu vuoiŋâ. Sunnuu lasseen mitalân láá skuážurdum säänih ''Inventas vitam iuvat excoluisse per artes'', palhâšume vyeittee nommâ já ton mieđetteijee ađai Ruotâ kunâgâslii tieđâakatemia uánidum nommâ [[läättinkielâ]]n REG. ACAD. SCIENT. SUEC.<ref name="nob-facts-2"/><ref name="nob-miitaal"/> [[Nobel-kemiapalhâšume]] já fyysiikpalhâšume mitaleh láá identliih.
 
Ive 1980 räi fyysiikpalhâšume miitaal tiäddu lâi 200&nbsp;g, mut tääl tot lii 175&nbsp;g.<ref name="nob-miitaal"/> Tooleeb miitaal kolle lâi 23 kaaraat kolle, mut taat-uv lii muttum já lii tääl 18 kaaraat kolle.<ref name="nob-miitaal"/> Ton lasseen miitaal kolle lii tääl uđđâsistonnum kolle. Miitaal čođâmitto lii ain-uv siämmáš: 66&nbsp;mm.<ref name="nob-miitaal"/>
 
===Diploom===
Diploom lii rahtum jyehi vyeittei sierâ já lii návt áinoošlajâsâš taaiđâtyeji.<ref name="nob-diploom"/> Diploom čižetpeln lii kove, mon fáddá távjá kulá ive teeman. Diploom uálgispeln lii Ruotâ kunâgâslâš tieđâakatemia almottâs tast, kii lii ton ive vyeittee já mondiet.<ref name="nob-diploom"/> Fyysiikpalhâšume almottâs lii [[ruotâkielâ]]n. Diploom keigee jyehi vyeittei Ruotâ kunâgâs jyehi ive [[juovlâmáánu 10.]] peeivi.<ref name="kungahuset-2019"/>
 
===Ruttâpalhâšume===
Ive 2020 palhâšume stuárudâh lâi 10&nbsp;miljovn Ruotâ ruvnâd.<ref name="NOB"/> Palhâšume stuárudâh muttuustâl ivveest nuubán ja lii kiddâ Nobelfondd puáđuin, maid tot finnee jieijâs investistmist.<ref name="nob-ruttâ"/>
 
Jis palhâšume vyeittiv kyevtis, te ruttâ juáhhoo táásá. Jis kuulmâs tom vyeittih, te Nobelfondd meerrid juáhhoo-uv ruttâ táásá vâi finnee-uv ohtâ olmooš pele palhâšumeruuđâin já nubbijd juáhhoo nubbe peeli, mii juáhhoo sunnui táásá.<ref name="guardian-2008"/>
 
==Käldeeh==
<references>
<ref name="facts-physics">[https://www.nobelprize.org/prizes/facts/facts-on-the-nobel-prize-in-physics/ Facts on the Nobel Prize in Physics]. Nobel Media AB. 2009-2020. Čujottum 17.1.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref>
 
<ref name="NOB">[https://www.nobelprize.org/prizes/facts/facts-on-the-nobel-prize-in-chemistry Facts on the Nobel Prize in Chemistry]. Nobel Media AB. 2009-2020. Čujottum 15.12.2020 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref>
 
<ref name="nob-facts-2">[https://www.nobelprize.org/prizes/facts/the-nobel-medal-for-physics-and-chemistry-2/ The Nobel Medal for Physics and Chemistry]. Nobel Media AB. 2009-2020. Čujottum 26.2.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref>
<ref name="nob-miitaal">[https://www.nobelprize.org/prizes/about/the-nobel-medals-and-the-medal-for-the-prize-in-economic-sciences/ A unique gold medal]. Nobel Media AB. 2009-2020. Čujottum 26.2.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref>
<ref name="nob-ruttâ">[https://www.nobelprize.org/prizes/about/the-nobel-prize-amounts/ The Nobel Prize amounts]. Nobel Media AB. 2009-2020. Čujottum 26.2.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref>
 
<ref name="guardian-2008">Sample, Ian. [https://www.theguardian.com/science/2008/oct/07/physics.nobel Nobel prize for physics: Explaining why there is something rather than nothing]. The Guardian. 7.10.2008. Čujottum 26.2.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref>
 
<ref name="nob-diploom">[https://www.nobelprize.org/prizes/about/the-nobel-diplomas/ A work of art in the form of a diploma]. Nobel Media AB. 2009-2020. Čujottum 26.2.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref>
 
<ref name="kungahuset-2019">[https://www.kungahuset.se/kungafamiljen/aktuellahandelser/2019/2019/kungendeladeut2019arsnobelpris.5.716aa34e16ed5a9f48028f2.html Kungen delade ut 2019 års Nobelpris]. Ruotâ kunâgâliih. Čujottum 26.2.2021 <small>(ruotâkielân)</small></ref>
 
</references>
</small>
8 169

muokkausta

Navigistemvaljiittâh