Riävská

Wikipedia:st
Njuškii navigistmân Njuškii ucâmân
Riävská
Lagopus lagopus
(Linnaeus, 1758)
Dalripa, Pulsujärvi sameviste, Övre Soppero, Torne lappmark, May 2018 (43659724145).jpg
Tile LC (eellimvuáimálâš)
Tile Suomâst VU (hiäjulum)[1]
Status iucn3.1 LC smn.svg
Status iucn3.1 VU smn.svg
Tieđâlâš luokittâllâm
Doomeen Sellâvááimusliih Eucarya
Kodde Elleekodde Animalia
Uáiviráiđu Savosuonâsiih Chordata
Vyeliráiđu Čielgitávtáliih Vertebrata
Luokka Lodeh Aves
Lahko Känilodeh Galliformes
Čerdâ Puigâkäänih Phasanidae
Vyeličerdâ Meccikäänih Tetraonidae
Suuhâ Riävskáh Lagopus
Šlaajâ lagopus

Riävská lii maailm taveoosij meccikänilodde, mii kulá puigâkaanij čeerdân.

Stuárudâh já tobdomeerhah[mute | mute käldee]

Riävská lii 35–45 cm kukke já tiäddá 500–800 g. Riävská molso ivnes iveääigi mield. Keessiv tot lii ruškiskirjáá, mut suájáh já čuávji láá vielgâdeh. Čohčuv riävská molsoškuát tulgijdis ruške maŋa já tälviv tot lii masa ollásávt vielgâd. Orráás čalme paajaabeln lii ruopsis liškepuáimu. Riävská jienâ lii povvâstem, mii kulloo eromâšávt kiihâm ääigi já lode jottáádijn.[2]

Lavdâm já eellimpiirâs[mute | mute käldee]

Riävská iälá maailm taveoosijn Euroopâst, AasiastTave-Amerikâst.[3] Suomâ riävskánääli lii suulân 65 000–150 000 paarrâd, mut Maadâ-Suomâst tot lii aldasáid lappum. Veikkâ riävská lii päikkilodde, motomin lodeh meid vajâldeh luuvij teikkâ vaarâ joba čuođij kilomeetterij kiäčán.[2]

Lasanem[mute | mute käldee]

Riävská pessee jeegijn já tuodârmeecijn. Niŋálâs mannee táválávt 9–11 manneed já láálá taid 20–27 peivid. Uđâgááh kirdeškyetih 5–15 peeivi ahasâžžân.[2]

Raavâd[mute | mute käldee]

Riävská porá eromâšávt lostâmuorâi já miestui uurbijd, versoid já loostâid, čohčuv meid muorjijd. Uđâgááh poreh elimis aalgâst tuše tiivrijd.[2]

Miäcástem[mute | mute käldee]

Riävská lii rávhuidittum Suomâst Tave-Tavepoođâeennâm maadâpeln. Ärbivuáválâš kárdum ađai riävskápivdo kieláin lii Suomâst loválâš tuše Aanaar, UcjuuvâIänuduv kieldâin.[4]

Käldeeh[mute | mute käldee]

  1. Jari Valkama: Riävská – Lagopus lagopus Suomen Lajitietokeskus. 2019. Čujottum 30.3.2022. (suomâkielân)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Luontoportti.fi Čujottum 7.4.2021 (suomâkielân)
  3. GBIF.org Čujottum 7.4.2021 (eŋgâlâskielân)
  4. Suomen riistakeskus Čujottum 7.4.2021 (suomâkielân)