Nils-Aslak Valkeapää
Nils-Aslak Valkeapää teikkâ Áillohaš (23. njuhčâmáánu 1943 Iänudâh, Suomâ – 27. skammâmáánu 2001 Espoo, Suomâ) lâi orjâlâš taaidâr, tivtâsteijee já jyeigee.
Palhâšumeh já tubdâstâsah
[mute | mute käldee]Valkeapää finnij elimis ääigi maaŋgâlágánijd palhâšuumijd. Ive 1985 sun finnij Sämirääđi kunneepalhâšume pargostis sämmilij pyerrin.[1][2] Ive 1991 sun vuoitij Tave-enâmij rääđi kirjálâšvuotâpalhâšume kirjestis Piäiváš, iäččám.[3] Muáddi ive maŋeláá Valkeapää 50. šoddâmpeeivi kunnen Taažâ sämmilij riijkâservi, Kuovdâkiäinu kieldâ já Kuovdâkiäinu Sämmilij servi vuáđudii sämimuusik palhâšume Áillohaš-palhâšume.[4] Ive 1994 Oulu ollâopâttâh meridij nomâttiđ suu kunneetuáhtárin. Ive 1996 lâi Suomâ-palhâšume vuáru. Ovdâláá Valkeapää jämimis meid Laapi ollâopâttâh meridij nomâttiđ suu kunneetuáhtárin.[5]
Tyejeh
[mute | mute käldee]Čalluuh já kirjeh
[mute | mute käldee]- Terveisiä Lapista 1971 :
tárukielân Helsning fra sameland 1979, eŋgâlâskielân Greetings from Lapland 1983 (pamflet) - Giđa ijat čuovgadat 1974 :
suomâkielân Kevään yöt niin valoisat 1980 - Lávllo vizár biellocizáš 1976
- Ádjaga silbasuonat 1981
- Ruoktu váimmus 1985 :
tárukielân Vidderna inom mig 1987 - Vindens veier 1990
- Trekways of the wind 1994
- Ich bin des windigen Berges Kind 1985
- Beaivi áhčážan 1988 :
tárukielân Solen, min far 1990, suomâkielân Aurinko, isäni 1992, Fadir min, solin 1992 - Nu guhkkin dat mii lahka :
tárukielân Så fjernt det naere 1994 - Jus gaccebiehtár bohkosivččii 1996
- Girddán, seivvodan 1999
- Eanni, eannážan 2001
Albumeh
[mute | mute käldee]- 1968 – Joikuja
- 1973 – Juoigamat
- 1974 – Vuoi Biret-Maaret, vuoi!
- 1976 – De čábba niegut runiidit (fáárust Åsa Blind já Jaakko Gauriloff)
- 1976 – Duvva, Áilen Niga Elle ja Aillohaš
- 1978 – Sámi eatnan duoddariid
- 1982 – Sápmi, vuoi Sápmi!
- 1982 – Davas ja Geassai
- 1988 – Beaivi, áhčážan
- 1990 – Eanan, eallima eadni
- 1992 – Sámi luondu, gollerisku
- 1994 – Goase dušše
- 1994 – Dálveleaikkat/Wintergames
Fáádást eres soojijn
[mute | mute käldee]
Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást Nils-Aslak Valkeapää.
Käldeeh
[mute | mute käldee]- ↑ Rantala, Leif: Sámiráđđi 50 jagi (PDF) static1.squarespace.com. Čujottum 4.2.2021. (orjâlâškielân)
- ↑ Rantala, Leif: Sámiráđđi 50 jagi (PDF) static1.squarespace.com. Čujottum 4.2.2021. (orjâlâškielân)
- ↑ 1991 Nils-Aslak Valkeapää, Saamelainen kielialue: Beaivi, áhčážan Tave-enâmij rääđi. Čujottum 4.2.2021. (suomâkielân)
- ↑ Ballovara, Mette já Somby, Liv Inger: Ođđa sámi musihkain bargamin NRK Sápmi. 5.4.2015. Čujottum 6.1.2021. (orjâlâškielân)
- ↑ Helander, Astrid: Lappi universitehta nammadan guoktása gudnedoavttirin Ávvir. 27.2.2019. Čujottum 4.2.2021. (orjâlâškielân)