Kiärdurástágâš

Wikipedia:st
Njuškii navigistmân Njuškii ucâmân
Kiärdurástágâš
Turdus torquatus
(Linnaeus, 1758)
Turdus torquatus, Spain 1.jpg
Tile LC (eellimvuáimálâš)[1]
Tile Suomâst VU (hiäjulum)[2]
Status iucn3.1 LC smn.svg
Status iucn3.1 VU smn.svg
Tieđâlâš luokittâllâm
Doomeen Sellâvááimusliih Eucarya
Kodde Elleekodde Animalia
Uáiviráiđu Savosuonâsiih Chordata
Vyeliráiđu Čielgitávtáliih Vertebrata
Luokka Lodeh Aves
Lahko Varbuslodeh Passeriformes
Čerdâ Rástágááh Turdidae
Suuhâ Turdus
Šlaajâ torquatus

Kiärdurástágâš (Turdus torquatus) lii varbusluudij laahkon kullee loddešlaajâ.

Stuárudâh já tobdomeerhah[mute | mute käldee]

Kiärdurástágâš lii 24–27 cm kukkosâš lodde, mii tiäddá 85–120 g.[3] Kiärdurástágâš sulâstit viehâ ennuv čapisrástágáá, mut kiärdurástágâš lii šođbâsub, já tast láá kezibeh suájáh sehe kuhheeb čeve. Ores lii masa čappâd, pic ton raddeest lii vielgis kovos já suájáin kuovgisränis ivne. Niŋálâs lii čapisruškâd, puuzâin lii čuomâslágán kovos. Rade kiärdukovos lii siävŋusub ko orásist. Kiärdurástágáá ruoidah láá ruškâdeh. Njune lii fiskâd já poođâš kukke.

Kiärdurástágáá lavlum sulâstit čapisrástágáá lavlum, mut tot lii jotelub já uánihub. Lavluu loopâst lii veigiloddelágán visârdem. Kiärdurástágáá váruttemjienâ lii korrâ njiäpčuttem (“dsek dsek”).

Kiärdurástágáá lavdâm

Lavdâm já eellimpiirâs[mute | mute käldee]

Kiärdurástágâš pessee Koskâ- já Viestâr-Euroop váráduvâin, Kaukasusist sehe Turkmenistanist. Suomâst tot lii härvinâš lodde, mii pessee Tuodâr-Laapi kuávluin. Mottoomverd tot uáinoo kiđđâ- já čohčâvärrejeijen eromâšávt Viestâr-Suomâst. Suomâ pessimnääli lii áárvu mield 50–150 paarrâd.[3]

Kiärdurástágâš tálvástâl Koskâmeerâ enâmijn. Lodde lii iänáážin ijjâvärrejeijee. Čohčâvarrim lii čohčâ-skammâmáánust já kiđđâvarrim cuáŋui-vyesimáánust.

Lasanem[mute | mute käldee]

Kiärdurástágáá piervâl lii hiäŋgupäävtist, riäđhást teikkâ eres miestust. Piervâl lii rahtum siävŋálijn, koške loostâin já suoinijn. Niŋálâs mannee kesimáánust 3–6 mane já láálá taid 12–14 peivid. Maneh láá čuovjisruánááh, já tain láá ruškes tiälhuh. Uđâgááh vyelgih piervâlist 14–16 peeivi ahasâžžân.[3] Sehe ores já niŋálâs piemmâv uđâgáid ton räi, ko toh láá 26–33 peeivi ahasiih.[4] Tavveen kiärdurástágâš ráhtá tuše oovtâ mááná ivveest, mäddin távjá kyehti.

Raavâd[mute | mute käldee]

Čapisrástágâš porá čielgimielgâsttemijd, muorjijd já siemânijd.

Käldeeh[mute | mute käldee]

  1. IUCN Red List Čujottum 07.08.2022 (eŋgâlâskielân)
  2. Jari Valkama: Kiärdurástágâš – Turdus torquatus Suomen Lajitietokeskus. 2019. Čujottum 7.8.2022. (suomâkielân)
  3. 3,0 3,1 3,2 Sepelrastas, Turdus torquatus - Linnut - LuontoPortti luontoportti.com. Čujottum 7.8.2022.
  4. Koskimies, Pertti: Suomen lintuopas, s. 200. 4. riäntus. WSOY, 2018.