Pešnirihhááš

Wikipedia:st
Njuškii navigistmân Njuškii ucâmân
Pešnirihhááš
Motacilla alba
(Linnaeus, 1758)
White-Wagtail.jpg
Tile LC (eellimvuáimálâš)[1]
Tile Suomâst NT (čalmeestoonnum)[2]
Status iucn3.1 LC smn.svg
Status iucn3.1 NT smn.svg
Tieđâlâš luokittâllâm
Doomeen Sellâvááimusliih Eucarya
Kodde Elleekodde Animalia
Uáiviráiđu Savosuonâsiih Chordata
Vyeliráiđu Čielgitávtáliih Vertebrata
Luokka Lodeh Aves
Lahko Varbuslodeh Passeriformes
Čerdâ Pešnirihhááh Motacillidae
Suuhâ Pešnirihhááh Motacilla
Šlaajâ alba

Pešnirihhááš (Motacilla alba) lii varbusluudij laahkon kullee loddešlaajâ. Tot lii Pirkanmaa eennâmkode lodde[3]Latvia aalmuglâšlodde[4].

Stuárudâh já tobdomeerhah[mute | mute käldee]

Pešnirihhááš lii 16,5–19 cm kukkosâš lodde, mii tiäddá 18–23 g.[3] Ton puuzah láá čappâdeh, ránáseh já vielgâdeh. Orráás uáivičohe monnjâuási, čuudâ sehe vättikuávlu láá čappâdeh, niŋálâsâst vuod toh láá ránáseh teikkâ čapisránáseh. Nuorâ lode uáivi lii räänis. Pešnirihhááš lii šođbâ lodde, mast lii kuhes čapis poođâš. Pottâšist láá vielgis roobdah. Vääti kuávlust láá tevkis kovoseh. Pešnirihháá njune já ruoidah láá čappâdeh.

Pešnirihhááš lii ruokis lodde, mii ohtânmaanoost stáávrut kuhes pottâšis, ko tot vázzá.

Pešnirihháá lávlum lii virkkuus já jotelis visârdem.[3][5]

Pešnirihháá lavdâm

Lavdâm já eellimpiirâs[mute | mute käldee]

Pešnirihhááš pessee ubâ Suomâst. Mudoi tot pessee stuorrâ uásist AasiastEuroopist. Uccâ nääli iälá meid Alaska viestâruásist. Suomâ pessimnääli lii áárvu mield 400 000–600 000 paarrâd.[3]

Pešnirihhááš lii uáli táválâš lodde riddoin, piälduin já čuákkipaaihijn.[5]

Pešnirihhááš tálvástâl Alda-nuorttân já Tavenuorttii-Afrikist. Lodde lii peivivärrejeijee. Čohčâvarrim lii porge-roovvâdmáánust já kiđđâvarrim cuáŋui-vyesimáánust.[3]

Lasanem[mute | mute käldee]

Pešnirihhááš pessee puohlágánijn soojijn. Piervâl tot ráhtá vaddâsijn já siävŋálijn. Niŋálâs mannee vyesimáánust 2–7 manneed. Sehe ores já niŋálâs läälliv taid 10–15 peivid. Uđâgááh vyelgih piervâlist 11–16 peeivi ahasâžžân.[3] Vaanhimeh piemmâv uđâgáidis ton räi, ko toh láá 17–21 peeivi ahasiih.[5] Kyehti mááná ivveest láá pešnirihháást viehâ táváliih. Pessimäigi lii vyesimáánust porgemáánu aalgâ räi.[3]

Raavâd[mute | mute käldee]

Pešnirihhááš porá čielgimielgâsttemijd. Pessimääigi ulguubeln tot porá meid siemânijd.[5]

Käldeeh[mute | mute käldee]

  1. IUCN Red List Čujottum 27.08.2022 (eŋgâlâskielân)
  2. Jari Valkama: Pešnirihhááš – Motacilla alba Suomen Lajitietokeskus. 2019. Čujottum 27.8.2022. (suomâkielân)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Västäräkki, Motacilla alba - Linnut - LuontoPortti luontoportti.com. Čujottum 27.8.2022.
  4. Symbols [Latvia.eu]. 13.1.2015. Čujottum 27.8.2022. (eŋgâlâskielân)
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Koskimies, Pertti: Suomen lintuopas, s. 243. 4. riäntus. WSOY, 2018.