Ruopsissellâ
Ruopsissellâ ađai erytrosyyt (läättinkielân erythrocytus) lii vorrâsellâ, mii joođeet haapi kiäppáin kođosáid vááimu pumppám vorrâkolgos fáárust. Talle tot joođeet čiđđâdioksid kođosijn maasâd kiäppáid. Kiäppáin čiđđâdioksid vuálgá olgosvuoiŋâm ohtâvuođâst.[1]
Ruopsisseelah siskeldeh hemoglobin, mast puátá voorâ ruopsis ivne. Ruopsisselâittáá vorrâ ličij fiskájeijee kolgos.[2]
Historjá
[mute | mute käldee]Vuossâmužžân ruopsisseelâid kuvvij nuorâ hollandlâš biolog Jan Swammerdam ive 1658.[3] Ive 1674 hollandlâš mikrobiolog Antonie van Leeuwenhoek kuvvij ruopsisseelâid pyerebeht. Sun čaalij, et "ruopsisseelah láá 25 000 kerdid ucebeh ko čunoičalme".[4]
Taavdah
[mute | mute käldee]Anemia
[mute | mute käldee]Jis voorâst iä lah tuárvi ruopsisseelah teikâ voorâ ruopsisseelâin ij lah tuárvi hemoglobin, te vorrâ ij paste jođettiđ puoh haapi, mon orgaanvuáhádâh taarbâš. Taat toovât anemia, mon symptoomin láá eres lasseen kuokšâdvuotâ, vaibâmvuotâ já hiäjuvuotâ.[5]
Škovlâlijd
[mute | mute käldee]- Lasetiäđuh ruopsisseelâin láá siijđoin 124–128 oppâkirjeest Škoovlâ biologia ja eennâmtiätu 5.
Fáádást eres soojijn
[mute | mute käldee]
Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást Ruopsissellâ.
- Ruopsisseelah solunetti.fi -sijđostuvvâst (suomâkielân)
Käldeeh
[mute | mute käldee]- ↑ Waage, Anders já Quist-Paulsen, Petter: Røde blodceller Store medisinske leksikon. Čujottum 4.9.2025. (kirjetárukielân)
- ↑ Blood Basics www.hematology.org. Čujottum 5.9.2025. (eŋgâlâskielân)
- ↑ Jan Swammerdam www.britannica.com. Čujottum 5.9.2025. (eŋgâlâskielân)
- ↑ van Leeuwenhoek, Antonie: Microscopical Observations from Mr. Leeuwenhoeck, about Blood, Milk, Bones, the Brain, Spittle, Cuticula, Sweat, Fat, Tears. Philosophical Transactions, 1674, nr 9, s. 121–128. Artikkâl nettiversio.
- ↑ Overview of Anemia - Blood Disorders MSD Manual Consumer Version. Čujottum 5.9.2025. (eŋgâlâskielân)